صفحه اصلی > درباره ما > پژوهشگاه در یك نگاه  

باسمه تعالی

 

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی‌ اسلامی در یك نگاه

 

در پرتو پیروزی انقلاب شكوهمند اسلامی ایران، بار دیگر دین و معرفت دینی، به‌ویژه تعالیم متعالی اسلام، به عنوان فکر و فرهنگ مترقی و نجات‌بخش آدمی، در عرصه‌ی حیات انسان معاصر ظاهر شد. تجدید حیات تعالیم وحیانی و ارزش‌های اسلامی، از سویی سبب بیداری و خودباوری ملت‌های مسلمان و احیای روح ستم‌ستیزی در آنان شد، و از دیگرسو باعث نمایان‌تر شدن سست‌پایگی مسلك‌ها و مكاتب بشری و نظام‌های مبتنی بر آنها گشت.

بایستگی تحقیقات دقیق و منسجم، نظریه‌پروری و نوآوری پیرامون زیرساخت‌های اندیشه‌ی دینی و نظامات اجتماعی مبنی بر آن، و ضرورت پرداخت علمی و روزآمد به حوادث واقعه‌ی فكری، به فراخور شرایط كنونی و درخور این رستخیز عظیم و نیز لزوم آسیب‌شناسی در حوزه‌ی فرهنگ ملّی و باورداشت‌های رایج دینی، به منظور زدودن پیرایه‌های موهوم و موهون از ساحت قدسی دین و تبیین و عرضه‌ی صحیح و دفاع معقول از اندیشه‌های دینی و صیانت از هویت فرهنگی و سلامت فكری اقشار تحصیل‌كرده و نسل جوان كشور، تأسیس نهاد علمی ـ پژوهشی و آموزشی، دانشگاهی و حوزوی ممحض و كارآمدی را فرض می‌نمود. بر این اساس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی به عنوان یك نهاد علمی ـ فكری كه در موارد بعدی این اساسنامه به اختصار «پژوهشگاه» نامیده می‌شود،  حسب‌الامر و بر اساس نظر رهبر فرهیخته‌ی انقلاب اسلامی آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (مدّظله‌العالی) و با تلاش‌های فراوان آیت‌الله علی‌اكبر رشاد، در سال 1373 تأسیس شده است.

پژوهشگاه، دارای شخصیت حقوقی مستقل، و در حكم نهاد عمومی و غیردولتی و غیرانتفاعی بوده و بر طبق مفاد اساسنامه‌ی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و سایر ضوابط و مقررات و مصوبات مربوط، فعالیت می‌کند. همچنین پژوهشگاه دارای مجوّز رسمی از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است و با تحقیق، تألیف و ترجمه و نشر آثار علمی متقن و کاربردی، با بهره‌گیری از قالب و بیان فراخور نسل معاصر، نیازهای مخاطبان خود یعنی: 1. دانشوران و نخبگان فکری، علمی و اجتماعی و 2. جوانان و دانشجویان را برآورده می‌سازد.

اهداف پژوهشگاه، مشتمل بر موارد زیر است:

1. نظریه‌پردازی و نوآوری علمی در جهت توسعه و تعمیق معرفت دینی، و نیز بسط مطالعات راهبردی و کاربردی گره‌گشا در قلمرو حکمت و اندیشه‌ی دینی، فرهنگ، معارف و علوم انسانیِ اسلامی؛

2. تعمیق و تحکیم بنیادهای معرفتی گفتمان فکری انقلاب اسلامی و رفع نیازمندی‌های نظری جمهوری اسلامی در زمینه‌ی نظامات اجتماعی و رفتاری اسلام و ارائه‌ی الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت؛

3. بازشناسی، نقادی، بازپیرایی و بازارائه‌ی مواریث معرفتی بازمانده از سلف صالح، در حوزه‌ی دین‌پژوهی، فرهنگ و اندیشه‌ی دینی و نظامات اسلامی؛

4. مطالعه‌ی مقایسه‌ای (تطبیقی) و نقد فعال، مبتكرانه و روشمند مكاتب و نظریه‌های معارض و رقیب در قلمرو حکمت و اندیشه‌ی دینی، فرهنگ و علوم انسانی اسلامی؛

5. دفاع علمی از حكمت و معرفت دینی و فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی؛

6. بازآرایی و ارائه‌ی شایسته و اثربخش مبانی و معارف وحیانی و تعالیم اهل‌بیت(ع)، ناظر به نظرها و نیازهای نوپدید؛

7. تربیت صاحب‌نظران متعهد و متمحض، كارآ و زمان‌آگاه، در زمینه‌های مندرج در بندهای فوق.

در حال حاضر چهار پژوهشكده‌ی اصلی و پنج مرکز علمی وابسته در قالب گروه‌های علمی چندگانه در رشته‌های مختلف پژوهشی در پژوهشگاه فعالیت می‌كنند. محور اصلی فعالیت‌های پژوهشگاه در گروه‌های علمی ساماندهی شده است.

وظیفه‌ی اصلی گروه‌های علمی، طراحی و اجرای تحقیقات، با رویكرد اصلی تولید علوم انسانی اسلامی، مشتمل بر انجام اموری چند است: تهیه‌ی ساختار منطقی مباحث و موضوعات تحقیق، تهیه‌ی فهرست حوزه‌های تمحض علمی و عنوان‌های مطالعاتی و تحقیقاتی بر مبنای «مدیریت فرآیندمدار تمحض‌محور رشد پژوهش»، اولویت‌گذاری، تعریف و تهیه‌ی پیش‌طرح، تأیید صلاحیت محققان، ارزیابی و تصویب طرح‌های تحقیقاتی، نظارت بر حسن جریان اجرای تحقیقات، و ارزیابی و تأیید نهایی حاصل تحقیق. گذشته از اجرای تحقیقات، مجموعه‌ای از برنامه‌ها و فعالیت‌های علمی برای گروه‌ها تعریف شده است، كه عبارت است از: اجرای كرسی‌های نظریه‌پردازی و نوآوری و نقد و مناظره، تهیه‌ی مقاله برای مجلات علمی معتبر و نمایه‌شده‌ی داخلی و خارجی و دانشنامه‌ها و همایش‌های علمی، تهیه‌ی مجلات و مجموعه‌ی مقالات علمی، طراحی و اجرای همایش در سطوح بین‌المللی و فراملی و ملی، برگزاری هم‌اندیشی‌ها و نشست‌های علمی و جلسات نقد كتاب، تأسیس انجمن‌های علمی و قطب‌های علمی، اجرای گفت‌وگوهای علمی انتقادی با مبادی تفكرات جهانی رقیب و مرابطه‌های علمی با مبادی تفكرات جهانی هم‌سو، برگزاری دوره‌های آموزشی در مقاطع تحصیلات تكمیلی دانشگاهی و سطوح سه و چهار حوزوی و دوره‌ها و كارگاه‌های آموزشی كوتاه مدت، و...‌. این وظایف جملگی در ذیل برنامه‌های جامع پژوهشی پنج ساله‌ی اول، دوم و سوم، و طی فرآیندهای دقیق و تعریف‌شده‌ تحقق می‌یابد.

پژوهشكده‌ها وگروه‌های علمی پژوهشگاه عبارت‌اند از:

1. حكمت و دین‌پژوهی: معرفت‌شناسی، فلسفه، کلام، عرفان، و منطق فهم دین؛ 

2. فرهنگ و مطالعات اجتماعی: تاریخ، فرهنگ‌پژوهی، مطالعات انقلاب اسلامی، ادبیات اندیشه، و غرب‌شناسی؛

3. نظام‌های اسلامی: اقتصاد، فقه و حقوق، سیاست، اخلاق، و مدیریت اسلامی؛

4. دانشنامه‌نگاری دینی: در راستای تولید دانشنامه‌های مرجع و بین المللی با عناوین: امام علی(ع)، فاطمی(س)، قرآن‌شناسی، و نبوی(ص).

همچنین مراکز علمی وابسته به پژوهشگاه عبارت‌اند از:

1. مرکز تخصصی قرآن‌پژوهی (با یک گروه علمی مطالعات قرآن و حدیث و یک حلقه‌ی تفسیر تخصصی)؛

2. مركز پژوهش‌های جوان (با شش گروه علمی: اخلاق، تربیت و روانشناسی، ادب و هنر، بینش و اندیشه، سنت‌های حوزوی و آداب طلبگی، مطالعات فرهنگی و اجتماعی، و نظام‌ها و مطالعات انقلاب اسلامی)؛

3. كانون اندیشه‌ی جوان؛

4. مرکز مطالعات و فعالیت‌های فضای مجازی؛

5. مؤسسه‌ی پیوست‌نگاری فرهنگی افق.

هم‌اكنون یک قطب علمی با نام «فلسفه‌ی دین» با مجوز رسمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در پژوهشگاه فعالیت می‌کند. نیز سه مجله‌ی علمی دارای اعتبار علمی- پژوهشی از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با نام‌های «قبسات»، «اقتصاد اسلامی»، و «حقوق اسلامی»،  یک مجله دارای اعتبار علمی- پژوهشی از مرکز مدیریت حوزه علمیه‌ی قم با نام «ذهن»، یک مجله‌ی تخصصی با نام «كتاب نقد»، و دو مجله‌ی فرهنگی با نام «زمانه» و «حاشیه»، در پژوهشگاه و مراکز علمی وابسته تهیه و منتشر می‌شود.

تا كنون بیش از یكصد و سی اثر چاپ‌شده‌ی پژوهشگاه به زبان‌های اصلی دنیا ترجمه شده و تعدادی از آن‌ها در عرصه‌ی بین الملل به صورت مكتوب و الكترونیكی انتشار یافته است.

مجموع اعضای هیات علمی و محققان همكار پژوهشگاه از ابتدای تأسیس تا كنون موفق به كسب حدود یكصد و هشتاد جایزه و تقدیرنامه از جشنواره‌های معتبر كشور برای طرح ها، تحقیقات و مقالات تولیدی خود شده‌اند.

خوانندگان ارجمند، برای آشنایی بیشتر با پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی می‌توانند به نشانی اینترنتی WWW.IICT.AC.IR  رجوع نمایند.

 

عضویت در خبر نامه

تماس با ما

نشانی دفتر مركزی (تهران): خیابان شهید بهشتی - خیابان شهید احمد قصیر (بخارست) - كوچه پژوهشگاه (دوم) - پلاك 2

نشانی دفتر قم: بلوار 15 خرداد (شاه سید علی) - كوچه شهید میثمی (كوی 10)

info@iict.ac.ir

٨٨٥٠١٠٦٤

اطلاعات بیشتر